Βιβλιοθήκες και πανδημία COVID-19: η εμπειρία του Δικτύου Ναυτιλιακών Βιβλιοθηκών

Η εισήγηση αποτελεί καταγραφή των εμπειριών του δικτύου από την περίοδο του εγκλεισμού για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19. Ο ιός SARS – COV 2 παρουσιάζει μοναδικές προκλήσεις για όλους ανεξαρτήτου τομέα. Λαμβάνοντας υπόψη τη γρήγορη εξάπλωση του ιού, οι βιβλιοθήκες κλήθηκαν από την πρώτη στιγμή να επαναπροσδιορίσουν το ρόλο και τις υπηρεσίες τους και να ανταποκριθούν όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά στη διαχείριση της κρίσης. Κάθε βιβλιοθήκη έχει δημιουργήσει ή οφείλει να δημιουργήσει ένα σχέδιο διαχείρισης πριν από μια κρίση, και σε περίπτωση που αυτή εμφανιστεί, να εξετάσει, εάν το σχέδιο συνέβαλε αποδοτικά ή όχι στην αντιμετώπισή της. Ένα τέτοιο σχέδιο διαχείρισης κρίσης πρέπει να περιλαμβάνει προβλέψεις για ζητήματα ζωτικής σημασίας, όπως τον επαναπροσδιορισμό του ρόλου του προσωπικού της βιβλιοθήκης και την υιοθέτηση και παροχή εναλλακτικών πρακτικών, υπηρεσιών και πηγών πληροφόρησης στους χρήστες. Η συνεργασία του Δικτύου και η διαχείριση κοινής πολιτικής για την αντιμετώπιση του προβλήματος κρίνεται απαραίτητη. Παρόμοιες κρίσεις θέτουν αιφνιδιαστικά προβλήματα διαχείρισης, που απαιτούν σωστή λήψη αποφάσεων. Συνεπώς, ένα σχέδιο πρόληψης και διαχείρισης εξασφαλίζει ομαλή και ασφαλή λειτουργία των βιβλιοθηκών στον απόηχο της κρίσης. Η διερεύνηση που πραγματοποιήθηκε μέσω ερωτηματολογίου, συζητήσεων και ανταλλαγής ιδεών, αφορά στις εμπειρίες των βιβλιοθηκών που συμμετέχουν στο Δίκτυο Ναυτιλιακών Βιβλιοθηκών. Συγκεκριμένα, εξετάστηκε ο αντίκτυπος της πανδημίας στις βιβλιοθήκες του Δικτύου, η ετοιμότητα, η ευελιξία και η προσαρμοστικότητα των βιβλιοθηκών στις νέες συνθήκες, αλλά και η δυνατότητά τους να αναπτύξουν νέες υπηρεσίες και προγράμματα ελκυστικά για τη συνέχιση της λειτουργίας τους εν μέσω της πανδημίας. Επιπλέον, ερευνήθηκε κατά πόσο ήταν εφικτή η αξιοποίηση των υπαρχόντων ηλεκτρονικών μέσων και τεχνολογικών δυνατοτήτων που εξυπηρετούν την εξ' αποστάσεως λειτουργία μιας βιβλιοθήκης, αλλά και η ικανοποίηση του κοινού που εξυπηρετούν. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του ερωτηματολογίου διαφαίνεται, ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα οι βιβλιοθήκες – μέλη του Δικτύου οργάνωσαν και λειτούργησαν υφιστάμενες και νέες υπηρεσίες, όπως την εξ' αποστάσεως πρόσβαση σε βάσεις δεδομένων, την εξυπηρέτηση μέσω email ή τηλεφωνικής επικοινωνίας, την ανάρτηση μαθημάτων Πληροφοριακής Παιδείας, τη διαδικτυακή εκπαίδευση, την υποστήριξη της ερευνητικής διαδικασίας, τον περιορισμένο δανεισμό κατόπιν αιτήματος, τον διαδανεισμό και την πρόσβαση σε αξιόπιστες ηλεκτρονικές πηγές σχετικά με την πανδημία Covid-19.Το βασικότερο χαρακτηριστικό της εργασίας είναι η καταγραφή απόψεων και ιδεών σχετικά με τη σημασία του Δικτύου, των τρόπων συνεργασίας μεταξύ των μελών και να εντοπιστούν σημεία σύγκλισης, ούτως ώστε να μπορεί να διαμορφωθεί ένα σχέδιο πρόληψης, κατά το οποίο κάθε μέλος να αναλαμβάνει μια ευθύνη - ρόλο, ώστε να επιτευχθούν κοινοί στόχοι προς όφελος του συνόλου των χρηστών.